Υπάρχουν τραγούδια που ανήκουν σε έναν άνθρωπο. Και υπάρχουν τραγούδια που ανήκουν σε ολόκληρη την ιστορία ενός είδους. Το “Paranoid” των Black Sabbath ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Κυκλοφόρησε το 1970 στον ομώνυμο δίσκο και σε λιγότερο από τρία λεπτά έβαλε τα θεμέλια της heavy metal μουσικής με έναν τρόπο που ακόμα και σήμερα, πενήντα πέντε χρόνια αργότερα, δεν έχει χάσει τίποτα από τη δύναμή του. Ο Tony Iommi, ο Geezer Butler, ο Bill Ward και ο Ozzy Osbourne ίδρυσαν τους Black Sabbath το 1968 στο Μπέρμιγχαμ, και αυτό το κομμάτι έγινε η κορυφή της πυραμίδας τους — το riff που όλοι αναγνωρίζουν, η φωνή που κανείς δεν ξεχνά.
Ο Ozzy, ο Randy και η σκηνή που πάγωσε τον κόσμο
Η πιο εμβληματική στιγμή του “Paranoid” εκτός δισκογραφίας δεν βρίσκεται στο στούντιο. Βρίσκεται σε μια σκηνή, με τον Ozzy Osbourne μπροστά και τον Randy Rhoads να κρατάει κιθάρα. Ο Rhoads, που έγινε γνωστός δίπλα στον Ozzy μέσα από τα άλμπουμ Blizzard of Ozz (1980) και Diary of a Madman (1981), ήταν ένας μουσικός που συνδύαζε κλασική κατάρτιση με raw metal ενστικτωδώς. Κάθε φορά που ερμήνευε το “Paranoid” στη σκηνή, το έντυνε με κάτι επιπλέον, έναν τρόπο παιξίματος που δεν αντέγραφε τον Iommi αλλά αντιστέκοταν σεβαστικά απέναντί του. Ο θάνατός του σε αεροπορικό δυστύχημα το 1982 στην ηλικία των 25 ετών έκοψε απότομα αυτή την ιστορία, αφήνοντας πίσω μόνο τις ζωντανές ηχογραφήσεις ως απόδειξη του τι μπορούσε να κάνει.
Ο Ozzy συνέχισε να παίζει το “Paranoid” σε κάθε τουρνέ της καριέρας του, με διαφορετικούς κιθαρίστες κάθε φορά, αλλά η αίσθηση παρέμενε η ίδια: ένα κομμάτι που αρνείται να γεράσει, που αρνείται να γίνει απλώς νοσταλγία.
Dio και η άλλη όψη του Sabbath
Όταν ο Ozzy Osbourne αποχώρησε από τους Black Sabbath το 1979, οι περισσότεροι πίστευαν ότι το συγκρότημα δεν είχε μέλλον. Ο Ronnie James Dio απέδειξε το αντίθετο. Ο Dio, γεννημένος Ronald James Padavona στις 10 Ιουλίου 1942 στο Πόρτσμουθ του Νιου Χάμσαϊρ, είχε ήδη χτίσει μια τεράστια πορεία — από τους Elf στους Rainbow του Ritchie Blackmore — πριν ενωθεί με τον Tony Iommi, τον Geezer Butler και τον Bill Ward. Η φωνή του ήταν κάτι διαφορετικό: ισχυρή, με ευέλικτο εύρος, εμποτισμένη με επικό χαρακτήρα που θύμιζε σχεδόν μεσαιωνική αφήγηση.
Με τον Dio στο μικρόφωνο, το “Paranoid” στη σκηνή έπαιρνε άλλο βάρος. Δεν ήταν πλέον το τραγούδι του Ozzy — ήταν ένα κομμάτι που έπρεπε να κατακτηθεί εκ νέου, και ο Dio το έκανε με τον τρόπο που ήξερε μόνο αυτός: χωρίς να απομιμείται, χωρίς να δικαιολογείται. Η συνεργασία του με τους Black Sabbath κράτησε αρχικά έως το 1982, και στη συνέχεια επαναλήφθηκε αργότερα υπό το όνομα Heaven & Hell, το σχήμα που αποτέλεσαν ο Dio, ο Iommi, ο Butler και ο Vinny Appice και κυκλοφόρησε το μοναδικό τους στούντιο άλμπουμ, The Devil You Know, τον Απρίλιο του 2009. Ο Dio έφυγε από τη ζωή στις 16 Μαΐου 2010 από καρκίνο του στομάχου.
Ένα riff που ανήκει σε όλους
Αυτό που κάνει το “Paranoid” ιδιαίτερο δεν είναι μόνο η σύνθεσή του. Είναι η ικανότητά του να επιβιώνει σε κάθε μορφή, σε κάθε φωνή, σε κάθε εποχή. Από τον Ozzy της πρώτης ύλης ως τον Dio της επικής διάστασης, από τον Rhoads της κλασικής τεχνικής ως τους κιθαρίστες που ήρθαν μετά, το κομμάτι δεν ανήκει σε κανέναν συγκεκριμένα — ανήκει στο ίδιο το είδος. Οι Black Sabbath, που ίδρυσαν το 1968 το συγκρότημα που άλλαξε τη ροή της ροκ μουσικής, δεν έγραψαν απλώς ένα τραγούδι το 1970. Έγραψαν ένα σημείο αναφοράς που κάθε νέος ερμηνευτής ή κάθε νέα γενιά ακροατών ανακαλύπτει σαν να το ακούει για πρώτη φορά.